Panduan mudah difahami tentang setiap ubat dalam satu kitaran kesuburan — fungsi setiap ubat, bila ia diberikan dan jenama yang benar-benar akan anda temui di Thailand.
✍️ Ditulis dan disemak secara perubatan oleh Dr. Patsama Vichinsartvichai, MD, MClinEmbryol, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG — Pakar Perubatan Reproduktif · Kali terakhir disemak:
Setiap pesakit kesuburan — malah mereka yang pernah menjalani IVF — tahu bahawa nama-nama ubat boleh terasa membingungkan. Panduan ini menerangkan setiap ubat yang kami gunakan, dikumpulkan mengikut cara kami benar-benar menggunakannya di klinik.
Rawatan terbahagi kepada dua bahagian: kitaran pengambilan telur (rangsangan, sekatan ovulasi dan suntikan pencetus) dan kitaran pemindahan embrio (penyediaan lapisan rahim). Ubat-ubatannya berbeza, tetapi matlamatnya sama — rongga rahim yang bersedia pada masa yang tepat, menerima embrio yang sesuai.
Ubat rangsangan ovari — membesarkan beberapa folikel
Matlamatnya ialah untuk membesarkan lebih daripada satu folikel dalam satu kitaran supaya kami mempunyai beberapa telur untuk disenyawakan. Ubat rangsangan terdapat dalam dua bentuk: tablet oral dan suntikan.
Perangsang oral (tablet)
Kebanyakannya digunakan apabila seseorang akan cuba hamil secara semula jadi, pada pesakit PCOS yang ovarinya tidak berovulasi, dalam kitaran IUI, atau dalam IVF rangsangan ringan/minimum. Dua jenis digunakan secara meluas di Thailand:
Clomiphene Citrate
SERM — antagonis reseptor estrogen
Mengikat reseptor estrogen di hipotalamus, "memperdaya" otak supaya meningkatkan FSH — yang mendorong pertumbuhan folikel.
Kelemahan: turut menyekat estrogen pada lapisan rahim, jadi endometrium mungkin lebih nipis daripada biasa. Ovulasi boleh berlaku 25–50% lebih awal atau lebih lewat daripada jangkaan, dan kesannya boleh berlarutan ke kitaran seterusnya.
Tablet 50 mg · 1–3 biji/hari × 5 hari bermula hari ke-3–5 kitaran · Jenama: Ovinum, Ova-mit, Duinum
Letrozole
Perencat aromatase
Menyekat enzim aromatase yang menukar testosteron kepada estrogen. Estrogen yang lebih rendah mendorong otak membebaskan lebih banyak FSH — sekali lagi mendorong pertumbuhan folikel. Asalnya ubat kanser payudara; penyelidikan menyokong penggunaannya di luar label (off-label) untuk rangsangan.
Kelemahan: risiko endometrium nipis yang sama seperti clomiphene, tetapi biasanya lebih ringan.
Untuk IVF/ICSI, apabila kami mahukan banyak folikel, FSH suntikan ialah tunjang utamanya. Produk moden terbahagi kepada tiga keluarga:
Gonal-F®
FSH rekombinan — follitropin alfa
Dihasilkan daripada titisan sel ovari hamster Cina. Pen pra-isi dengan dos boleh laras — anda boleh memutar dos ke atas atau ke bawah, tetapi tidak boleh memutar balik selepas ubat dikeluarkan.
Pen pra-isi: 300 · 450 · 900 IU · IUI: 50–100 IU/hari · IVF: 150–300 IU/hari (sehingga 450 IU apabila perlu)
Follitrope®
FSH rekombinan — follitropin alfa
Bahan aktif yang sama seperti Gonal-F, dibekalkan dalam picagari pra-isi sekali guna — dos tidak boleh dilaras; anda menggunakan keseluruhan kandungan picagari.
Picagari pra-isi: 75 · 150 · 225 · 300 IU
Puregon®
FSH rekombinan — follitropin beta
Juga daripada titisan sel ovari hamster Cina. Terdapat dalam bentuk vial (50, 100 IU — dicampur sendiri) atau kartrij pra-isi (300, 600 IU) yang memerlukan pen khas Puregon. Putar ke hadapan sahaja — jangan putar ke belakang.
Vial: 50 · 100 IU · Kartrij: 300 · 600 IU
Rekovelle®
FSH rekombinan — follitropin delta
Dihasilkan daripada titisan sel retina fetus manusia, jadi molekulnya lebih hampir dengan FSH semula jadi manusia. Dos diberikan dalam mikrogram, bukan IU. Pen pra-isi boleh laras.
Pen pra-isi: 12 · 36 · 72 mcg
Menopur®
Gonadotropin Menopaus Manusia (hMG)
Ditulenkan daripada air kencing wanita pascamenopaus. Mengandungi FSH serta aktiviti LH yang dipacu oleh hCG — berguna apabila pesakit benar-benar memerlukan tambahan LH. Vial pelbagai dos membolehkan doktor menetapkan dos mengikut keperluan.
Vial: 75 IU · Pelbagai dos: 600 IU · 1200 IU · pesanan khas 37.5 – 300 IU
IVF-M™ / IVF-M HP™
hMG (tanpa tambahan hCG)
Satu lagi jenis hMG. Di Thailand, hanya vial 75 IU yang tersedia (sesetengah negara turut menawarkan IVF-M HP 600 IU pelbagai dos).
Vial: 75 IU
Elonva®
FSH rekombinan bertindak panjang — corifollitropin alfa
FSH yang diubah suai dan digabungkan dengan bahagian ekor hCG — satu suntikan bertahan 7 hari, jadi suntikan harian pada minggu pertama tidak diperlukan.
Picagari pra-isi: 100 · 150 mcg
Pergoveris®
FSH rekombinan + LH rekombinan (2:1)
Satu-satunya produk gabungan yang mengandungi kedua-dua r-hFSH (follitropin alfa) dan r-hLH (lutropin alfa) dalam pen yang sama — untuk pesakit yang benar-benar memerlukan tambahan LH.
Pen pra-isi: 300+150 · 450+225 · 900+450 IU
2
Penghalang ovulasi — mengekalkan telur di tempatnya
Rajah 4. Dua keluarga penghalang ovulasi — antagonis GnRH dan progestogen.
Apabila folikel membesar, estrogen meningkat dan otak cenderung membebaskan lonjakan LH — yang akan mencetuskan ovulasi sebelum kami sempat mengambil telur. Kami mencegahnya dengan salah satu daripada dua keluarga ubat:
Orgalutran®
Antagonis GnRH — ganirelix
Menyekat reseptor GnRH secara langsung, jadi tiada lonjakan LH yang boleh dicetuskan. Picagari pra-isi — keluarkan, suntik, selesai.
Picagari pra-isi 250 mcg (0.25 mg)
Cetrotide®
Antagonis GnRH — cetrorelix
Kelas ubat yang sama. Dibekalkan sebagai vial + air — perlu dilarutkan sebelum disuntik.
Progesteron menyekat lonjakan LH, sama seperti dalam pil perancang. Dalam PPOS, kami menggunakan progestogen untuk mencegah ovulasi pramatang. Pilihan biasa: Provera, Duphaston, Utrogestan, Cerazette dan Visanne (dienogest).
3
Suntikan pencetus — melepaskan telur mengikut jadual
Rajah 5. Suntikan pencetus — agonis GnRH dan pilihan berasaskan hCG.
Apabila folikel mencapai saiz yang sesuai, kami perlu menghantar isyarat supaya telur selesai matang dan boleh diambil. Terdapat dua pilihan:
Decapeptyl
Agonis GnRH — triptorelin
Picagari pra-isi — mencetuskan lonjakan LH yang cepat daripada kelenjar pituitari badan sendiri. Berguna bagi pesakit yang berisiko tinggi mengalami OHSS.
Picagari pra-isi 0.1 mg
Diphereline®
Agonis GnRH — triptorelin
Mekanisme agonis yang sama, dibekalkan sebagai vial yang perlu dilarutkan.
Vial 0.1 mg
Ovidrel®
hCG rekombinan — choriogonadotropin alfa
hCG mengikat reseptor LH yang sama dan kekal aktif lebih lama daripada LH semula jadi — jadi ia merupakan cara "satu suntikan" yang boleh dipercayai untuk mencetuskan ovulasi.
Pen pra-isi 250 mcg
IVF-C
hCG daripada air kencing
hCG yang ditulenkan daripada air kencing. Vial — disuntik secara intramuskular. (Jenama lama Pregnyl tidak lagi dijual di Thailand.)
Vial 5000 IU
4
Kitaran pemindahan embrio — menyediakan lapisan rahim
Untuk pemindahan embrio beku (FET), kami biasanya hanya menggunakan dua hormon: estrogen pada separuh pertama kitaran untuk menebalkan endometrium, kemudian progesteron pada separuh kedua untuk menjadikannya reseptif.
Estrogen — membina endometrium
Rajah 7. Estrogen yang dijual di Thailand — tablet oral berbanding gel dan tampalan transdermal.
Terdapat dalam bentuk tablet, gel/tampalan transdermal dan sediaan vagina. Laluan pemberian penting: estrogen oral ditapis oleh hati terlebih dahulu, jadi hanya 10–20 % daripada dos oral yang sampai ke rahim (dos oral biasa ialah 4 mg sehari). Laluan transdermal (melalui kulit) menyampaikan 70–80 %.
Estrofem
Oral · Estradiol hemihidrat
Tablet 1 · 2 mg
Progynova
Oral · Estradiol valerat
Tablet 1 · 2 mg
Postmenop
Oral · Estradiol valerat
Tablet 2 mg
Oestrogel
Transdermal · 17β-estradiol 0.06 %
Disapu pada kulit setiap hari
Estrodose
Transdermal · 17β-estradiol 0.06 %
Disapu pada kulit setiap hari
Climara 50
Tampalan transdermal · Estradiol hemihidrat
Tampalan 3.8 mg, setiap minggu
Divigel
Gel transdermal · 17β-estradiol 1 mg/g
Disapu pada kulit setiap hari
Progesteron — menyambut embrio
Rajah 9. Progesteron yang dijual di Thailand — sediaan vagina (v), oral (o) dan intramuskular (m).
Progesteron oral dimetabolismekan dengan begitu banyak sehingga boleh menyebabkan loya dan pening, jadi kami kebanyakannya menggunakan sediaan vagina dan suntikan intramuskular. Dydrogesterone (Duphaston) ialah bahan sintetik yang mengelakkan kesan sampingan tersebut dan boleh diambil secara oral.
Utrogestran
Progesteron termikronisasi
Kapsul vagina 100 · 200 mg
Cyclogest 400
Progesteron termikronisasi
Pesari vagina 400 mg
Crinone 8 %
Gel progesteron termikronisasi
Aplikator gel vagina
Endometrin
Progesteron termikronisasi
Sisipan vagina 100 mg
Duphaston
Dydrogesterone (oral)
Tablet 10 mg
Proluton Depot
Hidroksiprogesteron kaproat
Suntikan IM · bertindak panjang
Apa yang sebenarnya dilakukan oleh progesteron selepas pemindahan: mengubah endometrium daripada keadaan proliferatif kepada keadaan reseptif (sekretori), melembutkan lapisan rahim supaya embrio dapat berimplantasi, menenangkan pengecutan rahim dan mengimbangi tindak balas imun setempat.
5
Ubat tambahan dan ubat-ubatan lain
Pil kontraseptif oral gabungan (COCP)
Rajah 11. Jenama pil kontraseptif oral yang digunakan untuk menjadualkan kitaran dan menekan sista.
Kadangkala ditetapkan sebelum kitaran untuk mengawal haid atau untuk menekan sista yang masih ada. Jenama biasa di pasaran Thailand: Marvelon, Mercilon, Diane-35, Yasmin, Yaz, Belara, Natazia, Microgynon-30ED.
Rajah 12. Ubat tambahan untuk endometriosis (Visanne), hiperprolaktinemia (Parlodel) dan rintangan insulin (Metformin).
Visanne
Dienogest 2 mg
Untuk endometriosis atau sista coklat — sering digunakan sebelum kitaran IVF untuk menenangkan penyakit yang aktif.
Parlodel
Bromocriptine 2.5 mg
Agonis dopamin untuk hiperprolaktinemia. Prolaktin yang tinggi boleh menekan ovulasi.
Metformin
Ubat pemeka insulin
Untuk pesakit PCOS yang mengalami rintangan insulin — membantu memulihkan ovulasi dan memperbaik tindak balas terhadap rangsangan.
500 · 850 mg · 1000 mg XR
Keliru dengan preskripsi anda?
Bawa senarai ubat anda pada lawatan seterusnya — Dr. Patsama akan menerangkan setiap ubat, sebab ia diberikan dan apa yang boleh dijangkakan. Tiada soalan yang terlalu asas.
Artikel ini ialah adaptasi daripada esei berbahasa Thai "ยาที่ใช้ในการรักษามีบุตรยาก IUI IVF ICSI มีอะไรบ้าง? แต่ละตัวทำงานอย่างไร?" oleh Dr. Patsama Vichinsartvichai, MD, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG, MClinEmbryol. Maklumat jenama dan dos mencerminkan produk yang dijual di Thailand semasa artikel ini ditulis dan boleh berubah; sentiasa ikut arahan doktor yang menetapkan ubat anda.
Dr. Patsama Vichinsartvichai, MD, MClinEmbryol, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG ialah pakar endokrinologi reproduktif & ketidaksuburan yang bertauliah lembaga, bekas ketua unit IVF Vajira di Universiti Navamindradhiraj, dan pengasas LIFE by Dr. Pat di Bangkok. Penyelidikan beliau yang telah diterbitkan memberi tumpuan kepada rahim dismorfik (berbentuk T) dan ketidaksuburan akibat faktor rahim.
LIFE by Dr. Pat
